WhatsApp:– डिजिटल जगात आपण दररोज WhatsApp, Telegram, Signal किंवा इतर मेसेजिंग अॅप्सचा वापर करतो. संवाद साधणे, फाईल पाठवणे, फोटो-व्हिडिओ शेअर करणे, व्हॉईस कॉल किंवा व्हिडिओ कॉल करणे या सगळ्या गोष्टी आज मोबाइलमधील या अॅप्समुळे खूप सोप्या झाल्या आहेत. पण आता भारत सरकारने एक नवीन महत्वाचा नियम लागू केला आहे, ज्याचा थेट परिणाम या सर्व अॅप्सच्या वापरावर होणार आहे. हा नियम म्हणजे SIM Binding Rule. हा नियम लागू झाल्यानंतर या सर्व अॅप्सचा वापर करण्याची पद्धतच बदलणार आहे.
नवा नियम काय आहे?
भारत सरकारच्या दूरसंचार विभागाने (DoT) एक नवा आदेश जारी केला आहे. या आदेशानुसार आता WhatsApp, Telegram, Signal सारख्या मेसेजिंग अॅप्सना यूझरच्या सक्रिय SIM कार्डशी जोडून ठेवणे बंधनकारक असेल.
- म्हणजेच सिम काढले,
- सिम बंद झाले,
- किंवा सिम बदलले,
तर तुमचा मेसेजिंग अॅप काम करणार नाही.
हा नियम पुढील 90 दिवसांच्या आत देशभरात लागू होणार आहे.
सरळ भाषेत सांगायचे तर – SIM नसल्यास मेसेजिंग अॅप नाही!
Why SIM Binding Rule? सरकारचा हेतू काय?
सरकारने हा नियम आणण्यामागे मुख्य हेतू आहे सायबर सुरक्षा वाढवणे.
आजपर्यंत काय होत होते?
- जर कोणी सिम काढले तरी WhatsApp किंवा Telegram अॅप चालू राहत होते.
- त्यामुळे फेक अकाउंट्स, फ्रॉड, आणि सायबर क्राइम करणे सोपे होते.
- गुन्हेगार सिम बदलून वापरत, त्यामुळे त्यांना ट्रॅक करणे कठीण जात होते.
नवीन SIM Binding नियम लागू झाल्यावर:
- प्रत्येक अॅप सक्रिय सिमशी जोडलेले असेल
- सिम काढले = अॅप बंद
- सिम बदलले = पुन्हा व्हेरिफिकेशन
- फेक नंबरने अकाउंट बनवणे अवघड
- गुन्हे थांबवणे सोपे
यामुळे सरकारला असे वाटते की देशातील डिजिटल सुरक्षा अधिक मजबूत होईल.
WhatsApp Web
फक्त मोबाइल वर्जनच नाही, तर WhatsApp Web, Telegram Web सारख्या वेब वर्जनमध्येही मोठा बदल केला आहे.
आता:
- दर 6 तासांनी आपोआप Auto Logout होईल
- पुन्हा लॉगिन करण्यासाठी
→ QR Code स्कॅन करावा लागेल
→ आणि सिम सक्रिय असणे बंधनकारक असेल
यामुळे अनेक फेक अकाउंट्स किंवा बनावट नंबर वापरणाऱ्यांची संख्या कमी होईल.
साध्या यूझर्सवर याचा कसा परिणाम होईल?
नियम सरकारसाठी चांगला असला तरी सामान्य वापरकर्त्यांवर काही परिणाम नक्कीच होणार आहेत.
1. WhatsApp Web वापरताना त्रास
- दर 6 तासांनी लॉगआउट होईल
- ऑफिसमध्ये किंवा लॅपटॉपवर WhatsApp Web वापरणाऱ्यांना वारंवार QR स्कॅन करावा लागेल
2. सिम बंद झाले तर अॅप बंद
- जर तुमचा सिम रिचार्ज नसल्याने बंद झाला
- किंवा सिम खराब झाला
→ तर WhatsApp किंवा Telegramही चालणार नाहीत
3. एक सिम – एक डिव्हाइस
- दोन फोनमध्ये एकाच नंबरने WhatsApp किंवा Signal चालवणे आता कठीण
- दोन्ही डिव्हाइसमध्ये सक्रिय सिम असणे बंधनकारक
4. फोन हरवला तर अडचण
- फोन हरवला तर अॅपचे access मिळवणे अवघड
- सिम बंद असेल तर अॅप चालणारच नाही
नियमामुळे मिळणारे फायदे
जरी हा नियम कठीण वाटत असला तरी काही महत्वाचे फायदेही आहेत:
1. Cyber Crime कमी होईल
- फेक आयडी, फेक नंबर वापरणाऱ्यांना मर्यादा
- OTP स्कॅम, फ्रॉड मेसेजेस कमी
2. फेक WhatsApp ग्रुप्सवर लगाम
गैरकायदेशीर शेअर्स देणारे फेक नंबर वापरणे कठीण होईल.
3. Account सुरक्षा वाढेल
कोणीही तुमच्या नंबरवर फेक अकाउंट बनवू शकणार नाही.
समजा तुम्ही WhatsApp वापरत आहात.
आणि तुम्ही सिम एका फोनमधून काढून दुसऱ्यात टाकले.
आता:
- जुन्या फोनवर WhatsApp बंद
- नवीन फोनवर सिम सक्रिय असेल तरच चालू
- Web version वर लॉगिन करण्यासाठी पुन्हा QR स्कॅन
म्हणजे तुमचे WhatsApp तुमच्या सिमशी कायम जोडलेले राहील.
नियमाचा सारांश
| नियम | काय बदलले? |
| SIM Binding | सक्रिय सिम नसल्यास अॅप नाही |
| Web Version | दर 6 तासांनी Auto Logout |
| Dual Device | दोन्ही फोनमध्ये सिम active हवे |
| Security | फ्रॉड अकाउंट कमी होतील |
| Implementation | 90 दिवसांत नियम लागू |
नियम चांगला की त्रासदायक?
याचे उत्तर संतुलित आहे.
✔ सुरक्षा वाढेल
✘ पण वापरकर्त्यांना अतिरिक्त स्टेप्स कराव्या लागतील
ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्यांना किंवा Web version वापरणाऱ्यांना काही त्रास होऊ शकतो. पण देशातील सायबर सुरक्षा लक्षात घेतली तर हा मोठा सकारात्मक बदल ठरू शकतो.
